Het artikel ‘Critical Method’ van Abraham Kuenen

Herman Paul schrijft dat in de 19e eeuw “een hele generatie Leidse geesteswetenschappers doordrenkt was van een heilig geloof in “historische kritiek”” (2010:109). Rond het Rapenburg waaide een historisch-kritische geest, een filologisch ethos van nauwgezette bronnenkritiek. Een van de Leidse professoren was Abraham Kuenen (1828-1891), zonder twijfel de grootste Nederlandse oudtestamenticus ooit.

Gezicht op het Rapenburg met het Academiegebouw en de Nonnebrug. Op de voorgrond rechts de universiteitsbibliotheek. Circa 1910. Bron: Beeldbank Regionaal Archief Leiden.

Kuenen heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de theorie dat de Pentateuch is opgebouwd uit vier verschillende bronnen. Deze theorie stuitte op verzet, vooral vanuit traditioneel-christelijke hoek. In een belangrijk artikel uit 1880, ‘Critical Method’, legt Kuenen zijn methode uit en verdedigt die tegen bezwaren. Het artikel is wel gekarakteriseerd als een “manifest van wetenschappelijk Bijbelonderzoek”. Van der Kooij (1993:61-64) noemt verschillende punten waarin ‘Critical Method’ nog steeds relevant is in de methodologisch bezinning van vandaag (o.a. vanwege Kuenens helderheid, overzicht en coherentie).

‘Critical Method’ is niet specifiek geschreven voor vakgenoten, maar juist ook voor iedereen die vragen had bij de schijnbaar bizarre theorieën waarmee Bijbelwetenschappers aankwamen. Kuenen wil aantonen dat deze ideeën geen vreemde verzinsels zijn, maar dat ze gebaseerd zijn op zorgvuldige, kritische bestudering van de bronnen. Kuenen begint zijn artikel met een verwijzing naar een satirisch geschrift waarin het bestaan van Napoleon werd ontkend. Dit herinnert aan het boekje van A.J. Hoogenbirk, Heeft Calvijn ooit bestaan? uit 1907. ‘Critical Method’ is een intellectueel hoogstaand antwoord op tegenstanders van de historische kritiek.

Deze hyperlink verwijst naar ‘Critical Method’ in pdf-formaat. Voor bibliografische details zie hieronder.

Literatuur

  • A. van der Kooij, ‘The ‘Critical Method’ of Abraham Kuenen and the Methods of Old Testament Research since 1891 up to 1991. Some Considerations’, in: P.B. Dirksen and A. van der Kooij (eds.), Abraham Kuenen (1828-1891), His Major Contributions to the Study of the Old Testament. A Collection of Old Testament Studies Published on the Occasion of the Centenary of Abraham Kuenen’s Death (10 December 1991), (Oudtestamentische Studiën 29; Leiden: Brill, 1993), pp. 49-64.
  • H.-J. Kraus, Geschichte der historisch-kritischen Erforschung des Alten Testaments (Neukirchen-Vluyn: Neukirchener Verlag, 21969).
  • A. Kuenen, ‘Critical Method’, The Modern Review 1 (1880), pp. 461-488; 685-713.
  • H. Paul, ‘Een Leids historisch ethos? De epistemische deugden van Fruin en Acquoy‘, Leidschrift 25.1 (2010), pp. 95-114.
  • J. Magliano-Tromp, ‘Hoe de Bijbelse filologie zich (niet) losmaakte van de theologie‘, KNAW-colloquium over de professionalisering van de filologie in de 19de eeuw, Amsterdam, 11 januari 2010.

Geef een reactie (alleen onder echte naam)

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s